'Is dat heel erg?’
Financieel-economisch beschouwd mag 2009 een annus horribilis (rampjaar) heten. En politiek hadden we dan ook de handen vol aan crisisbestrijding. Als fractievoorzitter van een regeringspartij moest ik in het voorjaar terug naar de onderhandelingstafel om te praten over een ingrijpende bijstelling van het coalitieakkoord. EenVandaag heeft me daarbij twee weken lang van nabij kunnen volgen. In het najaar moest er opnieuw onderhandeld worden, over de verhoging van de AOW-leeftijd. En opnieuw wist de coalitie de vereiste daadkracht op te brengen. Die ervaring geeft vertrouwen voor volgende zware discussies die gevoerd moeten worden: komend voorjaar staat een brede ‘heroverweging’ op de agenda.
Geen probleem, dat dit kalenderjaar veel tijd en energie in de aanpak van de crisis is gaan zitten. In tijden als deze heb je als politicus je verantwoordelijkheid te nemen. Dat hebben we naar eer en geweten gedaan, en in het komende jaar zullen we er opnieuw de handen vol aan hebben. Maar bij alle discussie over aanpak van de crisis moeten we wel de proporties in de gaten houden. En dat brengt mij bij mijn televisiemoment van het jaar:
Op de avond van de dag dat het Centraal Plan Bureau (CPB) bekendmaakte dat de Nederlandse economie met 3,5 procent was gekrompen (17 februari 2009), kruisten Agnes Jongerius (FNV) en mijn collega Mark Rutte (VVD) de verbale degens aan de tafel van Pauw en Witteman. Ze waren het niet echt met elkaar eens over hoe deze crisis zou moeten worden aangepakt. Daarom waren ze natuurlijk gecast, en ze kweten zich prima van hun taak: twintig minuten gehakketak (zo werd het samengevat door Juul Paradijs, die ook aan tafel zat om zichzelf en zijn omroep Wakker Nederland te promoten).
Aan tafel zat ook zangeres en actrice Ricky Koole. Zwijgend en met groeiende verbazing in haar ogen volgde ze het debatje. Nadat Rutte voor de zoveelste keer met veel dramatiek had geschetst wat een geweldige dreun 3,5 procent krimp betekent voor de Nederlandse economie, werd het haar kennelijk teveel. ‘Is dat heel erg?’, vroeg ze ineens aan Mark Rutte. En warempel: hij viel even stil. Ricky Koole stelde vervolgens vast dat Nederland nog steeds een ontstellend rijk land is. In tegenstelling tot landen in de wereld waar veel armoede is en dagelijks mensen sterven van de honger.
Ik vond het een indrukwekkend televisiemoment. Natuurlijk moet de crisis onze politieke aandacht hebben. En natuurlijk moeten we zorgen dat we goede maatregelen nemen om de gevolgen van de crisis te bestrijden, om mensen aan het werk te helpen of te houden. Maar Ricky had gelijk: ondanks de economische krimp gaat het overwegend nog zeer goed met de inwoners van ons land – en waar het niet goed gaat, heeft dat doorgaans met iets heel anders te maken dan met een halve procent koopkracht meer of minder.
Binnen de ChristenUnie hebben we eind dit jaar met tal van experts een discussie gevoerd over de vraag wat eigenlijk een goede graadmeter is voor ons collectief welzijn. En over kansen die de crisis biedt om onze economie duurzaam te hervormen. De staat van onze samenleving moet dan niet langer gereduceerd worden tot een bruto nationaal product. Juist door die eenzijdige focus is ons welvaartsniveau jarenlang opgezweept, met als gevolg grote schade aan milieu, klimaat en wereldsamenleving. Als onze aanpak van de crisis uitsluitend gericht is op een zo snel mogelijk terugkeren in dat oude spoor, zijn we echt verkeerd bezig.
Voor veel Nederlanders was 2009 misschien in de persoonlijke sfeer een annus horribilis: omdat ze getroffen werden door ziekte, door lijden, door verlies van een dierbare, door een faillissement of door werkloosheid. Maar als samenleving hebben we ook aan het einde van dit enerverende kalenderjaar nog veel om dankbaar voor te zijn.
Arie Slob
Voorzitter Tweede Kamerfractie ChristenUnie
Hier het fragment met Ricky Koole en Mark Rutte:
Bekijk hier ook De week van... Arie Slob: